search_left
"Unha ventá para o recordo"
A Vilagarcía antiga
 
PERSONAXES NA HISTORIA DE VILAGARCÍA DE AROUSA 
 
Luis López Ballesteros, Señor de la Golpelleira - Por Víctor Viana
rss feed
El hidalgo y señor de la Golpelleira, Luis López Ballesteros, era hijo del también dueño de dicho pazo, Diego López Ballesteros, que había hecho su fortuna como comerciante en México, en donde participó en su defensa como capitán del "Regimiento de Comercio”, unidad militar formada por comerciantes para la defensa del territorio. Vuelto Diego de México, reconstruye el pazo y casa con María Vicenta Antonia y Varela y Verea, y nace Luis López Ballesteros en el pazo de la Golpelleira el 21 de junio de 1782. Tras estudiar las primeras letras y Humanidades en Vilagarcía, inicia la carrera de Derecho en la Universidad de Santiago, llegando solo hasta el tercer año, al tener que regresar a La Golpelleira por la muerte de su madre, ya viuda, y tener que hacerse cargo de los negocios familiares. Probablemente la vida de Luis López Ballesteros hubiera continuado como la de un sencillo hacendado, a no ser por la Guerra de Independencia que le llevó a ocupar puestos importantes en la defensa de la misma.Fue nombrado en 1808 Vocal de Subsidios de la Junta Provincial de Santiago, y en su comarca se encargó de organizar su defensa junto con el marino José Brandaríz. No fue por ello extraño, que cuando al año siguiente los franceses llegan a Vilagarcía, uno de sus objetivos principales fuera La Golpelleira y especialmente Luis López Ballesteros. Al formase la Junta Superior de Galicia, órgano supremo para la defensa de la región, Luis López Ballesteros fue nombrado vocal de la Junta de Subsidios, encarg&aacu...Leer la continuación
Escrito por Víctor Viana •   Agregar un comentario   2 comentarios
 
Raimundo García Domínguez (Borobó) y Vilagarcía
rss feed
Con motivo del homenaje que el Concello de Pontecesures conmemora el centenario del nacimiento de Raimundo García Domínguez, “Borobó”, figura ilustre de aquella localidad, deseo unirme al mismo, recordando su gran relación que mantuvo con Vilagarcía. Cuenta la Asociación de Periodistas de Santiago de Compostela, en la biografía que hicieron de este compañero, que el seudónimo “Borobó” está basado en los recuerdos de su infancia cuando pasaba temporadas con sus abuelos don Elisardo Domínguez Rozados de Cequeril, en Cuntis), y doña Manuela Sierra Novo, de Pontecesures. Don Elisardo había hecho una pequeña fortuna en Uruguay y se instaló en Caldas de Reis donde compró las termas de Acuña y preparó un sótano y una planta con los baños; luego le dio altura y construyó el Hotel-Balneario sobre el río Umia, al lado del puente. Allá por el verano de 1917, el pequeño Raimundo balbuceaba “boroboroboroboro” mientras repartía hojas de periódicos por el salón del hotel a los clientes del mismo; con el nombre de “Boroboro” era conocido un mendigo con barbas que recorría las calles de aquella ciudad recitando una serie de palabras de las que sólo se podía entender dicho sonido; el niño Raimundo asociaba con él a todos los que iban provistos de largas barbas. La relación de su familia con Vilagarcía ya le viene desde épocas pasadas puesto que su...Leer la continuación
Escrito por Daniel Garrido •   Agregar un comentario   0 comentarios
 
Antonio Domingo de Mendoza Caamaño y Sotomayor, Virrey de Valencia
rss feed
Hijo del primer marqués de Vilagarcía, don Mauro, y de su sobrina doña Urraca de Mendoza, heredó como tal, el mayorazgo de Vista Alegre y Barrantes y el II Marquesado de Villagarcía. Tuvo otros cinco hermanos, uno de los cuales, don Baltasar de Mendoza Caamaño y Sotomayor fue colegial en el Colegio Mayor de Oviedo, familiar del Santo Oficio, canónigo y Dignidad de la Catedral de Santiago y por último, sumiller de cortina de S.M. Antonio Domingo de Mendoza casó con Juana Catalina de Rivera Ibáñez de Segovia Ronquillo y Fonseca, según las capitulaciones matrimoniales formalizadas en Santiago el 2 de mayo de 1660. Tuvo tres hijos, uno de los cuales, Antonio José, fue virrey del Perú en momentos muy difíciles para la monarquía española. El segundo, Álvaro, fue sumiller de cortina de S.M. y además arcediano de Trastámara, y la tercera, María Antonia, fue condesa de Villardompardo. El padre Crespo del Pozo anota que tuvo otro hijo, Fernando que llegaría al cargo de arzobispo de Farsalia. La importancia de Antonio Domingo en su cargo de virrey de Valencia radica en dos supuestos importantes: de una parte porque fue el Ultimo virrey que tuvo Valencia y la segunda, por la época tan delicada que le toco vivir. Fue nombrado virrey de Valencia en 1700 cuando el rey Carlos II estaba enfermo. Ya instalado en la capital levantina recibe el 3 de octubre de dicho año la noticia del fallecimiento del monarca, acompañada de su testamento, fechado el día 2, con el nombramiento de su sucesor en el trono,...Leer la continuación
Escrito por Víctor Viana •   Agregar un comentario   0 comentarios
 
La visita de Sorolla A Vilagarcía - Artículo ampliado
rss feed
Era el verano del año 1915 cuando uno de los pintores mas sobresalientes de la época llegaba a Villagarcia para pintar un cuadro que representaría a Galicia en un museo de los Estados Unidos, el cual ya tenía gran parte de su obra en el Museo de la Hispanic Society de Nueva York. Todo ello era posible gracias a que Archer Huntington, presidente de la Hispanic Society le dijera a Sorolla que eligiera el lugar más hermoso para que representara a Galicia bajo su óptica de pintor, y el pintor eligió Villagarcia y su ria. Con el pasar de los años y el hecho de que el citado cuadro estuviera en los Estados Unidos, aquella visita se fue olvidando y solo en el recuerdo de los descendientes de algunos de los personajes que habían intervenido en el cuadro existía de aquel 1915. Uno de los descendientes de aquel grupo de persona, D. Manuel R. Vega, es actualmente súbdito norteamericano y profesor universitario de arte en la ciudad de Nueva York. Su padre había acompañado a Sorolla por los alrededores de Villagarcia y poco después emigraría a los Estados Unidos. El profesor Vega nos ha enviado los recuerdos de la estancia de Sorolla en Villagarcia, que le fue contando su padre, y además, nos hace un comentario crítico, como experto en arte que es, sobre el cuadro de D. Joaquín. La amabilidad del profesor Vega le ha llevado a rebuscar entre los archivos del museo de la Hispanic Society, y ha encontrado un legado de documentos sobre Villagarcia de principios de siglo, así como una c...Leer la continuación
Escrito por Revista Histórica...  Agregar un comentario   0 comentarios
 
A formación da "Asociación Cultural Musical de Vilagarcía" no ano 1924
rss feed
La afición a la música existente en Villagarcía va a conducir a la formación de una Asociación Cultural Musical; así lo comunica “Galicia Nueva” en su edición del viernes, día 11 de Enero de 1924: “De Arte. Asociación de Cultura Musical: Ya está formada la delegación de la Asociación de Cultura Musical en Villagarcía. Pocos días han bastado a los entusiasmos de D. Luis Villaverde por la fusión de la más simpática de las agrupaciones villagarcianas. Vaya por ello nuestra entusiasta enhorabuena, ya que su labor nos permitirá oír, por lo menos una vez al mes, a las más ilustres personalidades y entidades artísticas”. La sensibilidad musical que siempre existió en Villagarcía quedó demostrada ante el entusiasta apoyo que esta iniciativa recibió de una parte muy numerosa de los villagarcianos. Tan pronto como se hubo abierto la inscripción, se sumaron a esta obra, anotándose en sus listas, las principales familias de la ciudad, mejor dicho, todo el Villagarcía de alguna significación. He aquí algunas de ellas: Sres. de Briones (D. V. y D. R.), Buhigas (D. L.), García Gorordo, Redondo, Lago, Rubianes, Gómez Caamaño, Fuentes, Rey Daviña, Riva Vila, Carrasco, Del Río Baladía (D. G. y D. F.), Cerecedo (D. F.), Del Río Crespo, Piñeiro Agrafojo (D. F.), Duaso (D. F.), Llovo Gómez (D. A. y D. F.), Alonso Pereira Tagarro, Castro, Serrapio, Viqueira (D. B.), Alvarez Vázquez, Reboredo, De la Cal, Brumbekc, Tenorio, Remirez de Esparza, Rey (D. M.), Sánchez (D. M.), Pedrido (D. J.), Rasilla (D....Leer la continuación
Escrito por Daniel Garrido •   Agregar un comentario   0 comentarios
 
Vign_IMG_20170104_0004

LUÍS SUÁREZ NA PRAIA COMPOSTELA NO ANO 1963


Tivo unha relación moi estreita con Vilagarcía e visitaba frecuentemente ao seu amigo Manolo López Vázquez, xogador do Arosa na tempada na que o equipo ascendeu a Segunda División. López Vázquez foi traballador da antiga fábrica de produtos químicos Mequinsa en Vilagarcía. Anteriormente ámbos foron xogadores do Deportivo da Coruña. Luís Suárez xogou en varias ocasións co Arosa en partidos amistosos ou benéficos. A carreira de Luís Suárez foi meteórica. Único xogador español que posúe o Balón de Ouro e xogador durante dez tempadas do Inter de Milán, posteriormente foi adestrador do mesmo. Cesión : Benjamín Rey
 
Xaquín Gómez Barros, o crego exemplar, loitador e amante Galicia rural

Xaquín Gómez Barros, o crego exemplar, loitador e amante da Galicia rural (in memoriam)

22/09/2016 12:04:32

Traballar coa xuventude é estar comezando sempre”. Era esta unha idea que o noso ben querido Xaquín Gómez Barros tiña presente de cotio e que adoitaba transmitirnos os que estábamos o seu redor, no seu abeiro. E como este xorne e espirito mozos son as que ten e mantén el mesmo, aplicoulle á súa propia vida tal receita: nunca quixo acomodarse e apoltronarse ou estancarse,  porque é un home de talante amable e critico, reflexivo e moi dinámico. Porque é un exemplo de crego dos que se botan en falta hoxe na Igrexa galega e nos revoltos e tizaros tempos actuais; nun periodo historico ateigado de crises e complicacions, pouco dado ó optimismo, con moitas doses de desesperanza no presentee no porvir. Non obstante, a pesar de tanta sombra, os que aquí nos xuntamos nesta xornada onda Xaquin, entendo que somos dos que non queremos apuntamos ás derrotas e seguimos camiñando, como mellor podemos e sabemos. iDeus diante!: tanto pesimismo campante non pode estragarnos este encontro agardado e fermoso.

Inda que sexa dun xeito resumido, quixera achegar aquí un retallo biográfico seu, froito da miña proximidade, admiración e amizade coa persoa que homenaxeamos. Estas breves notas son froito de varias lecturas, de vivencias persoais e das conversas que na compaña do amigo Luciano Pena lle gravamos no seu actual fogar de Cornazo, nunha tarde do mes de maio deste ano 2012, xa matinando neste acto de agarimo e de tantos reencontros que hoxe felizmente nos xunta.

Para el e para nos, Xaquin, dende hai moitos anos naceu en Cuntis, na célebre vila balnearia pontevedresa, o 7 de agosto de 1932. Alí comezou a facer as súas primeiras letras e números, continuando logo cunhas pasantías de Comercio, que o levaban a examinarse a Vigo. 0 seu ingreso no Seminario Menor de Compostela, daquela no edificio de San Roque, non se producíu ata que chegou ós 18 anos, no 1950; “e dende aquela, levo 62 anos traballando na mesma empresa...”. Cóntanos

Xaquin que xa lle tiraba a idea de iniciar os estudos eclesiásticos dende novifio, pero destaca unha clave tamén en todo isto: “Chamoume a atención na súa maneira de vivir e de comportarse un coadxutor novo que veu para Cuntis, José García Malvido—, e que ademais botou moi pouco tempo na nosa parroquia. De feito, cando marchei estudar para Santiago, el xa non exercía alí”. Despois de once cursos aprendendo Filosofía, Teoloxía e outras disciplinas  humanísticas e relixiosas, Xaquín accedeu cargado de ilusións e proxectos á ordenación sacerdotal en 1961, cando contaba 29 anos e xa pasara tamén pola vida de internado do Seminario  de San Martiño Pinario, onde, entre outras actividades, tiña sido fámulo do reitor. O seu primeiro destino como crego levouno como coadxutor a Cambados, deica 1965, Ano Santo Xacobeo en Compostela. O seu labor pastoral en tres parroquias das Rias Baixas - coadxutor en Cambados (1961-1965), ecónomo en Santa Maria Adina —Portonovo (1980-2000), Cornazo (2000-2016), enchería mais de tres décadas no seu ministerio sacerdotal. Tamén estivo un trienio (1970-1973) como párroco en Urdilde e Boullón e como coadxutor na Estrada (1973-1975). Nese tempo, ademais, mantivo una experiencia docente nas aulas: impartiu clases de Relixión no instituto estradense e no centro de formación agraria de Sergude. Foi isto so a xeira das súas clases oficiais, porque o Xaquín ofreceunos maxisterio toda a vida, en centos ou xa milleiros de homilías que ten por costume preparar e poñelas en notas escritas—, cursiños, encontros coa mocidade rural, cos cregos, xuntanzas parroquiais... Chégalle a xente pola súa bonhomia, pola súa agudeza e autenticidade. E un home que ten o don da simpatía, da comunicación, da proximidade, do servizo. Poderiamos encher moitas páxinas cos seus contos, sentidas oratorias e anécdotas. Os que estivemos ó sen carón sempre lembrarémos a súa metáfora da bicicleta, nos procesos de concienciación: da importancia do piñón ou da roda pequena —o grupo pequeno—, que fai andar a roda grande, a comunidade.

Aquel Xaquin que nunha ocasión tivera que clarexarlle a un paisano que cando falaba de ser solidario e da solidariedade non queria dicir que había que ser solidario e andar só. Sempre lembraremos as lecturas que nos recomendaba: os textos evanxélicos e do Novo Testamento, os do Vaticano II, os nomes de grandes cristiáns, pedagogos, humanistas, teólogos e escritores contemporáneos. Tampouco debe esquecerse a súa colaboración no emblemático libro colectivo A Galicia rural na encrucillada (1975), co artigo titulado “O crego na Galicia rural”.

Mais dende aquel afastado 1961, cando a súa primeira Misa, ata a actualidade, hai outros conceptos, vocacións e dedicacións que enchouparon moito a travesía vital de Xaquín Gómez Barros no ámbito diocesano de Santiago: ser consiliario da XARC (1965-1970) e ser responsable da Pastoral Rural (1975-1980). Esta foi unha entrega tamén presente nos seus periodos a fronte das parroquias citadas. Nunca perdeu este horizonte, da atención o noso mundo rural e, nomeadamente, a problemática dos mais desvalidos e da xente nova deste medio rural de Galicia. Foi un camiñar moi pegado a realidade e ás arela da utopía, a busca do Reino, cunha entrega total: plena disponibilidade, exemplaridade e espirito evanxélico, que conforman moitas riquezas. Incluso nunha época acadou a participación de ducias de cregos e parroquias nas reunións periódicas e continuadas, nos Días da Xuventude e logrou que moitos párrocos contribuísen económicamente para facer posible o funcionamento dese movemento rural cristián.

XA EN CAMBAGOS

foise vinculando os movementos da Acción Católica. Inicialmente, seguindo a liña da JOC, cun grupiño de rapaces pertencentes ó ambiente mariñeiro. Nesa capital do Albariño, como froito dunha doazón á Igrexa, erguérase xa daquela un ediflcio. “da Xuventude”, con cine, esceario, sala de xogos, cafetería....que favoreceu o traballo con ese ambiente xuvenil. Tamén se abriu á participación das mozas. Celebrábase o Cristo Rei, a Inmaculada, 0 San Xosé Obreiro. Naquel entón o sacerdote Manuel Bugallo, que dirixira o Seminario maior, o activo consiliario Carlos Gil Bandin, as lecturas sobre estes movementos especializados e a participación en cursiños, acompañaban os primeiros pasos e formación de Xaquín nesta opción polos sectores xuvenis. “Xa habia representantes daquela mocidade de Cambados en cursos de formación celebrados en Santiago ou en Madrid”. Sentianse naquel alborexar da década de 1960 os novos folgos e perspectivas anovadoras do Concilio Vaticano II e tamén a ilusión polos grupos entusiastas e aperturistas da Acción Católica especializada, que convocaban á xuventude na JOC, JEC, JIC, HOAC, JARC (xa pronto XARC en Galicia).

Nesa corrente dunha militancia cristiá comprometida, Xaquín sentíase arroupado por un xeitoso grupo de cregos na diocese e outros tantos grupos parroquiais. Tamén recibían o alento pastoral do Cardeal Fernando Quiroga Palacion nesta misión evanxelizadora, “Tiña certa confianza con él e sei que me apreciaba”. Nunha ocasión incluso me dixo: pero vostede vai moito a Madrid…!E que teño que aprender moito de moitas maneiras e en moitos lugares,respondinlle”. Gómez Barros principiou aquel traballo tan intenso, que o levou a percorrer tantas comunidades parroquiais. Primeiro coa súa moto (“xubilei aquela moto con 170.000 quilómetros”, dinos) e despois no Citroen 2CV, chegou a moitos lugares e xentes do noso medio rural. Poñianse tamén en marcha os Días da Xuventude, nos ámbitos comarcal e diocesano. O primeiro tivera lugar na carballeira de Cores, en San Xoán de Barcala (A Baña), unha comarca onde xa funcionaba con dinamismo un grupo da XARC. Por iso tamén se celebrarían nesa redonda outros eventos de carácter comarcal, por exemplo na carballeira de Campo Gaiteiro, da parroquia barcalesa de San Mamede do Monte (1966) e posteriormente nas Torres de Altamira, en Brión. Sucédense amais as festas anuais diocesanas da xuventude en Asados, Rianxo (1966),Vea , A Estrada (1967), Ribadumia (1968), Calo, Teo (1969),

FOI UNHA PRIMEIRA FASE.

Concluida ó redor da entrada da década dos anos setenta; cortada pola propia crise e desmantelamento da Acción Católica en España, cos choques coa xerarquía eclesiástica, a decadencia do MIJARC no ámbito español, o inicio dos anos da Transición política democrática en España, os cambios sociais e nos valores da mocidade, a secularización, a transformación acelerada das parroquias e do mundo rural galego, a evolución da propia Igrexa... Precisamente, reflectindo un certo desánimo e preocupación, en abril de 1975, X. Gómez Barros dirixiralle unha valente e amigable carta, en lingua galega ó arcebispo compostelán Angel Suquía sobre a situación da xuventude rural, que “anda coma ovellas descarriadas e sen pastor”. iQue carta aquela tan atinada e sincera!. Como indicamos, Xaquín dedica a súa atención como cura neste lustro 70-75 as parroquias de Urdilde, Boullón e A Estrada. Pero inda en 1975, e durante cinco anos, volverá a responsabilidade diocesana da Pastoral Rural. Quizáis o arcebispo Suquía recoñecera as verdades de aquela misiva, a certeza das súas analises, o valor da súa pedagoxía do ver, xulgar e actuar e decidira retomar os moitos méritos deste crego —sempre na liña da pobreza, disponibilidade e gratuidade-, enviandoo novamente a fronte do apostolado rural no amplo espazo diocesano.

Foi esta a xeira na que eu o coñecin e traballei a súa beira. Xuntos asistimos a bastantes encontros de grupos parroquiais, a cursiños de formación na Casa de Exercicios en Santiago, no mosteiro de Poio, no convento dos Dominicos en Alcobendas (Madrid). E participamos no deseño e materialización ainda doutros dous Dias da Xuventude: en Baión — Vilanova de Arousa (1978) e nos Anxeles da Maia (1979). Colléramos como lema: “Xuventude, esperanza de Galicia” e “Todos xuntos erguerémos a nosa terra”, e nos Anxeles chegaramos a proclamar un Manifesto da Mocidade, cunha análise e preocupacións que, en moitos aspectos, inda hoxe manterían plena vixencia. No documento acabábamos pedindo participar “na construcción dun mundo rural novo e dunha Galicia nova”. Puxerámoslle ó noso movemento o nome de Mocidade Rural Cristián. E a antiga XARC revivíu, con outras xentes, contextos e circunstancias dende 1984 chamándose Movemento Rural Cristián Galego.

COMEZA 1980 e Xaquin vai como ecónomo a Santa María Adina, a Portonovo; iQue fermosa paraxe, aquela casa reitoral, aquela horta, que son unha solaina ó Atlántico, onde se entrega ó océano a ría de Pontevedra! Inicia alí un novo periodo de dúas décadas á fronte desta parroquia do fértil Salnés. Foron vinte anos de traballo tamén intenso e con importantes obras realizadas na parroquia, tanto no plano material coma no espiritual. Vinte anos que lograron novos froitos. E aquelas xentes recoñecéronllo de diversos modos, por exemplo, outorgándolle un premio de agradecemento: A raia de Ouro.

En varias ocasións, mesmo nas celebracións da Semana Santa, fun acollido fraternalmente na súa casa e volvín ser testemuño desa súa entrega, do compromiso, da intensidade do seu labor relixioso e humano. Dende alí seguiu Xaquín colaborando co chamado Plan Diocesano e en 1992 esta datada unha nova carta dirixida ó son arcebispo nese momento Antonio Rouco Varela, relatándolle a súa situación persoal e plans de futuro, que o levaban a solicitarlle un traslado, “porque doce anos a frónte dunha parroquia xa son suficientes”. Non obstante, non sería ata o outono do ano 2000, xa co arcebispo Julián Barrio na sé compostelá, cando se produciría o seu relevo, pasando o seu actual destino tamén arousan de Cornazo, ó pé do miradoiro do monte Lobeira, moi preto de Vilagarcía, da ría de Arousa e do agarimo familiar. Outras iniciativas nacidas no seo da Igrexa galega (as revistas Encrucillada e Irimia, as Romaxes, os foros da fe e a galeguidade, a presenza habitual e non so anecdótica da lingua galega na liturxia contaron sempre co seu apoio e presenza entusiasta. Inda en outono de 2010 puidemos ler na prensa que Cornazo se sumaba á campaña da promoción dos epitafios en galego, descubrindo unha placa no cemiterio parroquial.

Na Primaveira do 2011 tivo a ledicia de poder celebrar en Compostela os seus cincuenta anos de ministerio sacerdotal. Un grupo de compañeiros cregos compartiron a conmemoración das súas vodas de ouro e incluso de diamante, o servizo da Igrexa diocesana e universal. Xustamente o 7 de maio dese ano 2011, o xornal Galicia Hoxe recollía esta frase do noso benquerido Xaquín: “ser cura é un fermoso xeito de ser feliz”.

Hoxe queremos celebrar a ledicia de telo como amigo, de reencontrarnos con él. Queremos agarimalo outra vez en San Martiño Pinario. Tres folios son moi poucos para abeirar con fondura unha traxectoria vital tan intensa, pero con eles desexamos manifestar a alegría de ter partillado momentos importantes das nosas vidas na compaña do benquerido Xaquin Gomez Barros.

(Xaquín Gomez Barros finou en Vilagarcía de Arousa en febreiro do 2016)

Escrito por Amancio Liñares G...  Agregar un comentario   0 comentarios





 
Escritores, poetas e artistas da Ría de Arousa no ano 1930
rss feed
No ano 1930 o xornalista Juan Carballeira publicaba na revista de tirada nacional “Estampa”un interesante e desenfadado artigo titulado “La Ría de Arosa, maravilla de Galicia… vió nacer a más de treinta escritores y artistas”. No devandito artigo fai mención a escritores tan consagrados como Castelao, Valle Inclán, Julio Camba ou Gil y Casal. Entre eles fai tamén una referencia a dous artistas de Carril, Moncha Ochoa Carrasco, naqueles anos recoñecida debuxante, e ao seu irmá Rafael Ochoa Carrasco, ceramista e pintor. ARTIGO. Cuando vino a Galicia, hace unos cinco años, don Francisco Grandmontagne y se encontró con las Rias Bajas, como suele llamárseles a las de Vigo, Pontevedra y Arosa, lanzó una teoría que se oponía al alto pensamiento lírico de Jorque Manrique cuando dice: “ Nuestras vidas son los ríos que van a dar a la mar, &nb...Leer la continuación
Escrito por Juan Carballeira ...  Agregar un comentario   0 comentarios
 
Escrito de F. Fernández Gil y Casal ao Concello de Vilagarcía - 1913
rss feed